Dlaczego język arabski (nie) jest trudny

W polskim internecie niestety stosunkowo mało jest informacji na temat języka arabskiego. Większość z informacji z jakimi możecie się spotkać szukając czegokolwiek na temat tego języka to suche fakty. Staram się aby ten blog był miejscem, którego sama nie mogłam znaleźć na początku mojego zainteresowania arabskim. Szukałam bloga z doświadczeniami kogoś, kto swobodnie się tym językiem posługuje, a niekoniecznie jest językoznawcą czy arabistą, po to aby upewnić się czy "zwykły śmiertelnik" też jest w stanie opanować ten język. ;)

Wiem, że kiedy w głowie pojawia się myśl o nauce jakiegokolwiek języka, pierwsze co przychodzi nam do głowy to pytanie: czy wybrany język jest trudny do nauki? Tak na prawdę chcielibyśmy usłyszeć, że język jest łatwy i przyjemny w nauce, jednak czy tak jest w przypadku arabskiego? Po przeczytaniu tego wpisu będziecie w stanie sami sobie na to pytanie odpowiedzieć.

Problem już na starcie – dyglosja

Każdy kto „siedzi” w arabskim wie, że każda wzmianka o tym języku zaczyna się od przypomnienia o dyglosji, czyli dialektach. Sytuacja językowa w państwach arabskojęzycznych może być powodem, dla którego określilibyśmy arabski jako język trudniejszy niż inne. Już na samym starcie nauki okazuję się, że to nie do końca jest tak, że ucząc się arabskiego będziemy porozumiewać się we wszystkich państwach arabskich, czy ucząc się fushy Arabowie wszędzie nas zrozumieją a i my zrozumiemy każdego Araba. 

Dominuje podejście, że należałoby nauczyć się zarówno MSA jak i jednego wybranego dialektu. Czyli można powiedzieć, że już na początku dowiadujemy się, że prawdopodobnie będziemy uczyć się nie jednego, a dwóch języków. Z tym, że dialekt można traktować jako osobny język poniekąd się zgadzam, z tym że musimy uczyć się ich obu perfekcyjnie już niekoniecznie. 

Według mnie dyglosja nie jest żadnym powodem aby zrezygnowac z nauki języka arabskiego. Po prostu trzeba przed rozpoczeciem nauki dokładnie zastanowić się czego tak naprawdę chcemy od języka arabskiego i dokonać wyboru, czy to dialektu czy MSA, czy nauki jednego i drugiego. Znalazłam wiele wypowiedzi na forach polskich jak i angielskich o języku arabskim, gdzie dyglosja była przedstawiana w sposób, jakby był to niemal powód, dla którego nie powinniśmy nawet myśleć o nauce tego języka, z czym oczywiście jak możecie się domyślić, absolutnie się nie zgadzam. 

Wymowa

Ze względu na wymowę i litery nam, Polakom, nieznane również moglibyśmy uznać arabski za język trudny. Na szczęście w alfabecie arabskim nie wszystkie litery są różne od liter polskich, takich liter jest zaledwie kilka. Chyba najtrudniejszą literą do wymowy dla większości uczniów z całego świata jest litera ع. Na szczęście praktyka czyni mistrza i również z wymową jesteśmy sobie w stanie szybko poradzić, jeżeli naprawdę zależy nam aby biegle posługiwać się tym językiem.

Początkowo problemem przy odczytywaniu nowych słów jest dla nas także brak zaznaczanych samogłosek krótkich. Ta umiejętność również przychodzi z czasem.  

Wymowa to jest jednak ten element języka, który mimo wszystko uznaję za element składający się na trudność nauki arabskiego. Powodem jest to, że wymowę musimy ćwiczyć i używać już od samego początku naszej nauki, co sprawia, że często można się zniechęcić do języka, zwłaszcza kiedy po raz setny nie jesteśmy w stanie wydobyć z siebie poprawnego dzwięku.

Pismo

Pismo arabskie może na pierwszy rzut oka wydawać nam się trudne, jednak w rzeczywistości opanowanie zasad pisma arabskiego zajmuje zwykle około kilku dni, zależnie oczywiście od naszej motywacji. 

Pisanie od prawej do lewej strony również nie jest żadnym problemem. Ktoś kto nigdy nie uczył się arabskiego może pomyśleć, że zasady pisania po arabsku, tak odmienne od naszych, nie będą przychodziły naturalnie. Jednak na szczęście jeżeli już zapoznamy się ze wszystkimi zasadami zapisu, zarówno pisanie od prawej do lewej strony jak i ogólnie fakt używania innego alfabetu niż alfabet łaciński przychodzi tak naturalnie jak pisanie po polsku.

Co więcej, pokuszę się o stwierdzenie, że każdy kto poszedł by na jedną lekcję, lub poświęcil by swój czas na jeden filmik na YouTube do nauki alfabetu arabskiego uznałby, że jest to o wiele łatwiejsze niż na pozór się wydaje i byłby pozytywnie zaskoczony.

Gramatyka

Na szczęście język arabski jest językiem bardzo logicznym, co być może już gdzieś słyszeliście. Niesamowite dla mnie jest to, że usłyszałam to od naprawdę wielu osób, które mówią po arabsku, zarówno z Polski jak i z innych państw. Zawsze jako określenie języka arabskiego słyszę przymiotnik logiczny. Nie bez powodu większośc uczniów określa właśnie tak język arabski, bo on po prostu faktycznie jest logiczny. :) 

Zasady gramatyki arabskiej są bardzo przejrzyste, w języku arabskim nie znajdziemy także skomplikowanych konstrukcji gramatycznych, które już na poziomie podstawowym są niezbędne do użycia, arabski nie zawiera również (na szczęście) 20 skomplikowanych czasów do nauki.

Opanowanie perfekcyjnie całkowitych podstaw czyli trzech czasów i kilku prostych konstrukcji gramatycznych już daje nam dość duże pole do popisu. Zwłaszcza, że jeżeli chodzi o dialekty język arabski jest dość elastyczny. Porządek w zdaniu nie jest jakoś ściśle przestrzegany (co nie znaczy, że go nie ma), często jedno zdanie możemy powiedzieć w kilku wariantach i w każdym będzie ono brzmiało naturalnie dla naszego rozmówcy. 

Arabski to również język bardzo intuicyjny, posiadając już podstawową wiedzę możemy sami dochodzić do pewnych wniosków. Ze względu na występowanie struktury wyrazów opartej na rdzeniu trójspółgłoskowym znając jedno słowo możemy utworzyć od niego przymiotnik, czasownik, rzeczownik i tak dalej, co z kolei powoduje, że już przy niewielkim zasobie słownictwa, znając zasady tworzenia słów, możemy szybciej osiągnąć poziom swobodnej komunikacji. 

Kontekst kulturowy i religijny 

To nam, jako Polakom może sprawiać pewnego rodzaju trudność. Kultura arabska różni się znacząco od kultury europejskiej, a ściślej mówiąc w naszym przypadku polskiej. W arabskim występują słowa, idiomy, formy które ciężko jest nam zrozumieć nie znając arabskiej kultury. Ja podczas swojej podróży z językiem arabskim znalazłam bardzo dużo słów, których po prostu do tej pory nie jestem w stanie przetłumaczyć na żaden znany mi język. Szczerze mówiąc, nie uważam, że dobrym pomysłem będzie nauka języka arabskiego bez chociażby odrobiny sympatii do tej kultury. Bardzo podoba mi się następujący cytat opisujący naukę i znajomość języków obcych: 

Cytat ten dokładnie odzwierciedla istotę nauki języków obcych. Język to przede wszystkim ludzie, język to kultura, historia, religia, tożsamość narodowa. I tak jest w przypadku każdego języka, również polskiego i angielskiego. Jednak różnica jest taka, ze ucząc się języka angielskiego kontekst jest nam dość dobrze znany, chociażby przez filmy, muzykę, bliskość kulturową. W przypadku arabskiego tak nie jest, jeżeli nie mieszkasz w państwie arabskim, a chcesz być bliżej tego, nazwijmy to, arabskiego świata, musisz sobie taką arabską rzeczywistość sam stworzyć. I to właśnie w mojej ocenie jest dla nas trudniejsze przy nauce tego języka jak i każdego języka innego niż języki europejskie. 

Słownictwo, idiomy 

Ze względu na wyżej wspomniany punkt i na fakt, że język arabski pochodzi z innej grupy językowej niż język polski,  język arabski będzie trudniejszy dla Polaka ze względu na bardzo małą ilość spokrewnionego słownictwa. Takie słówka oczywiście się zdarzają ale jednak występują sporadycznie. Dotyczy to również idiomów, wielu zwrotów grzecznościowych, czy zwrotów związanych z religią, które również są nieodłączną częścią języka arabskiego. 

Akcent

Łatwy do przyswojenia dla Polaków akcent arabski uważam za coś zbawiennego dla nas - uczniów. Nawet wypowiadając pierwsze zwroty niemal od razu możemy brzmieć jak native. Oczywiście musimy dużo ćwiczyć wymowę poszczególnych liter, ale same zasady akcentowania są bardzo proste do wyczucia. W moim odczuciu jest to całkowite przeciwieństwo języka angielskiego, kiedy nawet na poziomie zaawansowanym dalej miewamy często problemy aby swobodnie używać języka właśnie przez nieumiejętność naśladowania akcentu.

Z mojego osobistego doświadczenia mogę Wam powiedzieć, że może właśnie z powodu akcentu, język arabski jest dla mnie o wiele przyjemniejszy w użyciu niż język angielski. Być może wynika to z faktu, że już od samego początku nauki brzmimy w miarę ok, co nie naraża nas na śmieszność (w naszych oczach) podczas rozmowy. Co śmieszne w moim przypadku, mam dość niski głos, kiedy mówię po angielsku (a tego języka używam na codzień) mój głos staje się wyższy i brzmię ogólnie inaczej, co sprawia, że w tym języku nie czuję się do końca sobą (podobno każdy język to inna osobowość ;) ) Gdy mówię po arabsku mój głos brzmi identycznie jak kiedy mówię po polsku więc czuję jakby ten język był dla mnie bardziej naturalny. No ale to moje osobiste odczucia i oczywiście zależy co kto lubi i w czym czuje się lepiej. 

Uczeń

Żebyście mogli stwierdzić czy arabski jest językiem trudnym czy łatwym musicie również wziąć pod uwagę samego siebie. Ważne jest abyście zadali sobie kilka pytań:

1.  Czy znasz jakieś języki obce?

2. Ilu języków obcych wcześniej się uczyłeś? Czy były to języki semickie?

3. Ile czasu mozesz poświęcić na naukę języka? Czy jesteś w stanie stworzyć sobie środowisko do nauki języka arabskiego?

4. Czy jesteś zafascynowany arabską kulturą i językiem samym w sobie? 

Jeżeli

• znasz kilka języków obcych albo uczyłeś się już jakiegoś języka z grupy języków semickich (np. języka hebrajskiego) – język arabski będzie dla Ciebie łatwiejszy

• możesz poświęcić na naukę arabskiego dużo czasu, najlepiej codziennie – język arabski będzie dla Ciebie dużo łatwiejszy 

• jesteś w stanie stworzyć sobie środowisko do nauki języka arabskiego, otoczyć się tym językiem, znaleźć osoby do rozmowy w tym języku, wyjechać na wakacje do państwa arabskiego, wyjechać na kurs języka arabskiego, oglądać arabskie seriale, słuchać arabskiej muzyki, czytać w języku arabskim – język arabski będzie dla Ciebie łatwy

• jesteś zafascynowany arabska kultura, uwielbiasz słuchać brzmienia języka arabskiego, uwielbiasz wszystko co arabskie - język arabski będzie dla Ciebie bardzo łatwy

Podsumowanie 

Moim zdaniem, język arabski dla Polaka nie jest ani łatwy ani trudny, jego stopień trudności, według mnie, można określić jako średni. 

Arabski nie jest łatwy dla Polaków ze względu na to, że jest zbyt odległy od naszego języka polskiego w kwestiach wymowy, słownictwa, kontekstu kulturowego, występowania zjawiska dyglosji. Nie jest natomiast bardzo trudny ze względu na nieskomplikowaną gramatykę, łatwy do przyswojenia i używania akcent, szybkie do zapamiętania zasady pisma. Arabski nie jest jednym z najtrudniejszych języków świata. Dlaczego? Bo żaden język takim nie jest.

Zwróćcie uwagę na dwie istotne rzeczy. Po pierwsze, tak naprawdę na poziomie podstawowym każdy język jest stosunkowo łatwy, natomiast na poziomie zaawansowanym czyli near native speaker potrzeba ogromnego wysiłku aby opanować jakikolwiek język, niezależnie czy jest to angielski czy arabski. Co oczywiście nie znaczy, że się nie da. 

Po drugie, odpowiednia motywacja do nauki całkowicie zmienia podejście do języka. Kochając kulturę arabską język arabski będzie dla Was łatwiejszy niż język chiński, angielski, francuski czy jakikolwiek inny i oczywiście działa to również w drugą stronę. Oczywiście można śmiało stwierdzić, że język czeski jest dużo łatwiejszy dla Polaków niż arabski, tylko co z tego? Bez zapału do nauki języka czeskiego mimo tego, że jest dużo łatwiejszy dla nas i tak się go nie nauczymy. 

Jeżeli tylko jesteś we wstępnej fazie zainteresowania językiem arabskim, po prostu spróbuj. Zacznij od pisma przekonaj się, że mit o trudności pisma arabskiego jesteś w stanie obalić w dwie godziny i spróbuj zrobić to samo z resztą wspomnianych arabskich trudności.